ترکیبات سیانیدی به طور گسترده در صنعت معدنکاری برای استحصال فلزات گرانبها و ارزان قیمت مورد استفاده قرار میگیرند. سیانور معمولا از پیوند سهگانه بین هیدروژن و نیتروژن تشکیل میشود. سیانور معمولا بصورت ترکیبی یافت میشود و میتواند با فلزات و دیگر ترکیبات آلی نیز واکنش دهد. از بین تمام ترکیبات سیانور، هیدروژن سیانید سمیترین شکل آن است. سیانور در صورت ورود به بدن میتواند در کوتاهمدت شخص را به عوارضی از قبیل سردرد، حالت اغما و در مواردی مرگ آنی دچار نماید. از دیگر اثرات نامطلوب سیانور در بدن انسان و سایر موجودات زنده جلوگیری از متابولیسم اکسیژن میباشد به همین دلیل بدن در امر مبادله اکسیژن دچار ناتوانی میشود.
استحصال طلا از كانسنگهاي طلادار عمدتاً به روش هيدرومتالورژي با استفاده از سيانور به عنوان عامل ليچينگ انجام ميشود كه به فرآيند سيانوراسيون مشهور است. با توجه به اينكه سيانور يك ماده بسيار سمي و خطرناك بوده و رهاسازي آن در محيط زيست باعث مشكلات زيست محيطي زيادي میشود همواره فرآيند سيانوراسيون به لحاظ زيست محيطي اهميت خاص دارد. با توجه به رويكرد كلي كشور به سمت افزايش ظرفيت توليد طلا، لازم است مسائل زيست محيطي مرتبط با آن مورد توجه خاص قرار گيرد. به اين منظور در اين مقاله مواد زايد و پسماندهاي مختلف فرآيندهاي استخراج و فرآوري كانسنگ طلادار معرفي شده و شيوههاي مديريت اين مواد شرح داده ميشود و اثرات زيست محيطي آن بر آبهاي سطحي و زيرزميني، خاك و هوا بررسي خواهد شد.
شکل زیرنمایی از فرآیند استحصال طلا به روش هیدرومتالوژی را با استفاده از عامل سیانور به عنوان عامل لیچ و لیچینگ به روش تانک همزندار را نشان میدهد. در این فرآیند کانسنگ استخراجی از معدن پس از طی مراحل سنگشکنی و آسیا و رسیدن به ابعاد کوچکتر از 100 میکرون به صورت پالپی با 40٪ جامد وارد تانکهای لیچینگ میشود. سپس PH حدود 10 تنظیم شده و سیانید سدیم به آن اضافه میشود. مخلوط حاصل بوسیله همزن مکانیکی به مدت 24 تا 48 ساعت همزده میشود. در طی این فرآیند طلا از کانسنگ طلادار بر طبق واکنش رابطه زیر حل شده و وارد محلول لیچ میشود:
4Au(x)+8NaCN(aq)+O2(g)+2H2O(l)→4NaAu(CN)2(aq)+4NaOH(aq)
پس از انحلال طلا از كانسنگ طلادار، كربن فعال به پالپ اضافه شده و طلاي موجود در آنرا جذب مينمايد. پالپ فاقد طلا كه به آن باطله سيانوراسيون گفته ميشود به سد باطله انتقال مييابد.
کربن فعال بارگیری شده با طلا پس از اینکه به ظرفیت اشباع خود رسید، بوسیله جدایش سرندی از پالپ جدا شده و پس از شستشو با محلول اسیدی، توسط محلولی با 1 درصد هیدروکسید سدیم و 1 درصد سیانید سدیم شستشو داده میشود. در نتیجه این فرآیند، طلای موجود از کربن فعال جدا شده و وارد محلول شستشو میشود. کربن فعال فاقد طلا پس از فعالسازی مجدد در کورههای افقی گردان به مدار برگردانده میشود. در نهایت طلا از محلول شستشو با استفاده از فلز روی بر طبق رابطه زیر رسوب داده میشود:
Au(CN)–2+Zn+4CN– → Au+2CN–+Au(CN)2-4
