شکست صفحه ای
شکست صفحهای را به ندرت میتوان به طور واضح در طبیعت مشاهده نمود؛ زیرا بسیار کم اتفاق میافتد که تمام شرایط هندسی لازم برای وقوع شکست در یک شیروانی سنگی واقعی به طور یکجا فراهم گردند. در این حالت، توده سنگ بر روی یک سطح منفرد میلغزد. برای شکستهای صفحهای میتوان از یک تحلیل دوبعدی بر اساس مفهوم تعادل حدی برای یک بلوک مقاوم بر روی صفحه شیب استفاده کرد. شكست صفحهای وقتی اتفاق میافتد كه امتداد يک ناپيوستگی زمينشناسی مثل يك صفحه درزه يا يک صفحه بين لايه به موازات امتداد شيب دامنه گسترش میيابد، اما شيب آن كمتر از زاويه شيب دامنه و زيادتر از زاويه اصطكاك داخلي ميباشد. برای تحليل شكست صفحهای بايد شرايط رخ دادن اين ناپايداری برای تمام درزهها مورد بررسی قرار گيرد.
شکست گوه ای
شكست گوهای هنگامی اتفاق میافتد كه كليه شرايط شكست به صورت زير وجود داشته باشد. شرايط عمومی شكست گوهای عبارتند از:
- وجود دو صفحه ناپيوستگي مورب (شيبدار) ضروری است.
- دو صفحه ناپيوستگي به طور مورب در لبه و دامنه شيب گسترش يافته و همديگر را قطع كنند.
- خط حاصل از تقاطع دو صفحه در دامنه شيب ظاهر میشود.
- شيب خط حاصل از تقاطع دو صفحة ناپيوستگي از زاويه اصطكاک داخلی سنگ بيشتر و از زاويه شيب پله كمتر باشد.
شکست دایره ای
شكست قاشقی در خاک يا سنگهاي به شدت درزهدار يا سنگهاي هوازده و ضعيف اتفاق ميافتد كه ذرات خاك به طور غير همگون و پراكنده قرار داشته باشند، همچنين ظاهر شدن آب در پاي شيب و وجود شكاف طبيعي در سطح شيب و پشته لبه شيب از نشانههاي قريبالوقوع بودن شكست قاشقي ميباشند. از ديگر نشانههاي وقوع شكست قاشقي ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
- وجود ذرات منفرد در داخل خاك يا توده سنگ هوازده، اين ذرات در قياس با شيب بسيار كوچكند و به دليل داشتن شكل و اندازههاي متفاوت و به يكديگر مرتبط نيز نيستند.
- وجود سنگهاي خردشده در دمپهاي بزرگ باطله كه مثل خاك عمل ميكنند و موجب شكست قاشقي ميشوند.
- وجود دانههاي بسيار ريز كه پس از مراحل خردايش و بازيابي كاني بهجا ميمانند و بايد دامپ شوند، سنگهاي به شدت هوازده و آلتره شده، وجود شكاف طبيعي در سطح شيب كه در اثر وارد آمدن تنش گسترش عمقي حاصل ميكند به نحوي كه تا نصف يا بيشتر از ارتفاع شيب عميق ميشود و موجب شكست قاشقي ميشود.
- در این روش هم به صورت دستی و هم به صورت نرم افزاری تحلیل و بررسی صورت گرفت.
ریزش واژگونی
نوع دیگری از گسیختگیهای اصلی در شیبهای سنگی، از چرخش بلوکها ناشی میشود. مثالی از گسیختگی شیبهای سنگی که عمدتا در اثر چرخش بلوکها ایجاد میشود گسیختگی واژگونی است. گسیختگی ستونهای باریک، ناشی از گشتاور واژگونی اعمال شده حول پایه آنها میباشد. این پدیده به علت قرار گرفتن لایهها به صورت شیبدار و در دامنه شیبها تحت تاثیر نیروهای ثقل اتفاق میافتد.
